Over uitsmijters en nieuwe perspectieven.

 

Soms kun je een woord lezen en opeens bevangen raken door de schoonheid ervan. 'Bevangen' zou zo'n woord kunnen zijn. Of 'mussenflat', 'kniezen' of 'kieteltuin'. Stuk voor stuk woorden die tot de verbeelding spreken. 'Uitsmijter' is er ook zo één.  Een woord dat zowel de naam is van een niet te versmaden eiergerecht als voor de nachtportier. Het kán welhaast geen toeval zijn dat die twee zo verschillende dingen dezelfde naam hebben. Ik vermoed dat er hetzelfde is gebeurd als met het verschijnsel 'kapsalon' (een relatief nieuw gerecht op het snackmenu, bedacht door en vernoemd naar een kapper). De uitsmijters van weleer moeten zich vroeger flink en regelmatig te buiten zijn gegaan aan de gebakken eieren. Logisch, zo laat in de nacht moet het vooral makkelijk en vullend zijn. En iedereen met een beetje kroegervaring weet dat het meteen een goede remedie is tegen een kater. Ik heb me laten vertellen dat het uit een kroeg gegooid worden ook heel ontnuchterend werkt. Weer een linkje.

 

Er is echter nóg een betekenis van het woord. 'Uitsmijter' verwijst ook naar een afsluitende act. U raadt het al: dit is mijn laatste column voor deze krant. Het is tijd voor vernieuwing en dus voor een nieuwe columnist. Als voorstander van beweging en verandering ben ik alvast benieuwd naar mijn opvolger en naar een nieuw perspectief op de stad. Ik zal het zondagse schrijfritueel echter wel gaan missen. Genieten vond ik het. Gek genoeg vormde het voor mij altijd een rustpunt in de week, ondanks die tikkende klok op mijn nek. Het zou mij niet verbazen als ik mezelf volgende week betrap met een krant en een laptop.   

 

 

Zo 'connected' als nu hebben we nog nooit geleefd. Sociaal als we zijn ontvangen we allemaal met enige regelmaat een ander ook offline op visite. De overheid en gemeente Den Haag juichen dit toe. Er gaat niets boven menselijk contact. Zo lang het de spuigaten niet uitloopt natuurlijk. Om precies te zijn, als het niet boven de 165 uur per jaar uitkomt. He? Wat?! Wacht, ik leg het uit.

 

In de wijk van Scheveningen waar ik woon, is sinds 1 februari betaald parkeren ingesteld. Balen, maar kan gebeuren. Logisch, sinds IJsland moet er toch ergens geld binnen worden gehaald. En geld moét wel de drijfveer zijn, anders had iedere bewoner een gratis (bezoekers)pas gekregen. Maargoed, als het dan om geld gaat, is het inderdaad heel snugger om het maar meteen van 10 tot 24.00 (!) uur inclusief zon- en feestdagen in te voeren.

 

Qua parkeerdruk helpt het in ieder geval. Er is tegenwoordig regelmatig plek voor de deur. Qua sociale effecten gebeuren er wat rare dingen. Het systeem is ingewikkeld en niet seniorenproof en bezoek staat tegenwoordig op rantsoen. Er is immers maar 165 uur waarin je je gasten een beetje gastvrij kunt ontvangen: De teller op de bezoekerspas gaat niet verder. Je kunt namelijk geen extra uren bijkopen. Echt, het is alsof we met zijn allen weer bij zo'n ouderwetse knorrige hospita wonen die een ander zijn gezelligheid niet gunt. 

 

Hoe kan een stad die nota bene een campagne over gastvrijheid heeft lopen, haar bewoners in vredesnaam dicteren hoeveel visite je mag ontvangen? Genant gewoon. Nog een paar wijken meer met betaald parkeren en er zijn websites nodig voor een georganiseerde parkeerruil voor een bezoekje. Het kunnen kopen van extra uren zou het minste zijn. 

 

Maar gemeente: jullie kunnen het goedmaken. Vanaf volgend jaar een gratis (bezoekers)pas voor alle bewoners zeg ik. Tegen die tijd is de kas weer gespekt en dan gaat het tenminste weer om de parkeerdruk zoals alle briefjes zo mooi aangaven.

 

 

parkeerbeleid Den Haag | het draait alleen om geld |

 

 

 

Een halte nadat ik ben ingestapt ontstaat er wat reuring in de bus. Het is heel klein: er staat niemand protesterend op, er worden geen stemmen verheven. In plaats daarvan is er een collectief geschuifel. Buiten de bus blijkt alles opeens héél interessant te zijn. Ik kijk waar de bron van dit onbeholpen misnoegen vandaan komt.

 

Voorin de bus staat een gebogen oude man met een boodschappentas. Aan de reacties te zien ruikt hij niet zo lekker. Ik herken hem als een wat zonderlinge kunstenaar, maar kom niet op zijn naam. Geamuseerd bekijk ik het schouwspel. De man lijkt te spelen met het effect dat hij op zijn argeloze busgenoten heeft. Ik mag dat wel.

Even later laat hij zich op de stoel naast mij neerzakken. "Fieret, Gerard Fieret, aangenaam." Ah. Op zijn hoed en schouders heeft hij wat aandenken van zijn geliefde duiven meegenomen. Heimwee, filosofeer ik. Fris ruiken doet het inderdaad niet. Het maakt de man niet minder interessant. Flirten blijkt hij niet verleerd te zijn. Terwijl hij in het museum zijn tachtigste verjaardag gaat vieren met een tentoonstelling, presenteert hij zich schaamteloos als 59-jarige. We kletsen tot mijn eindhalte in zicht komt.

 

Een week later stapt Fieret weer in. Ook nu ploft hij naast mij neer. Herkennen doet hij me niet. Zijn charmekraan staat echter weer aan. Deze keer knabbelt hij nóg een jaartje van zijn leeftijd af. Of ik weet dat hij in het gemeentemuseum exposeert. Hij vertelt me er alles over. Midden in zijn verhaal stopt hij opeens om te vragen of ik eens wil poseren. Ik bedank met een knipoog. Dan moet en zal ik een beschilderd bierviltje aannemen. "Als dank voor een fijne ontmoeting," zegt hij. Als ik uitstap bedenk ik dat het mooi is om mensen als Fieret te ontmoeten. Vrije geesten die inspireren met hun dwarse denken. Die bewijzen dat er altijd een keus is. Nu is hij er niet meer. Zijn werk ongetwijfeld des te meer.

 

Van de week fietste ik door de stad. Liefst probeer ik iedere keer weer een andere route uit. Als je om je heen kijkt is er altijd iets moois te zien. Je hoeft tenslotte niet te wachten tot je over iets struikelt. Opeens viel mijn oog op een portiek. En wat voor één! Een zijwaartse: de trap liep met de straatrichting mee. Zo één had ik er nog nooit gezien! Met een beetje fantasie zag je onmiddellijk de verwijzing naar die oude paleizen, waar twee trappen naar dezelfde etage leidden.

 

Deze bijzondere variant van het portiek deed me met vernieuwde nieuwsgierigheid naar de verschillende portieken op mijn pad kijken. En ze waren het kijken waard. Soms hele straten met dezelfde, soms elk portiek net een tikkeltje anders dan de ander. Andere keren was werkelijk iéder portiek weer compleet verschillend, met andere hoogtes, versieringen en materialen.

 

Voor mijn gevoel is het portiek een heel Haags verschijnsel. Ik ben er mee opgegroeid. Zelf ben ik fan van de open portieken. De kleintjes. Degenen die toegang geven aan twee tot vier woningen. Je hebt ze in de meest uiteenlopende stijlen, vaak ook nog voorzien van de meest fantastische siertegels. Mijn fotovangst telt ondertussen een flink aantal.

 

Een dergelijke toegang geeft een warm welkom naar de woning. Je staat immers al uit de wind en droog voordat je binnen bent. Je loopt je buren letterlijk tegen het lijf. Maar het is ook een warm welkom van de buitenwereld. Heel bescheiden ook, een keus in het voordeel van de gast. Binnen had toch wat meters groter kunnen zijn. Wat mij betreft verdient het portiek een eerherstel.

 

welkom

 

We liepen zwijgend over straat. Doelbewust. Bestemming: "bushalte". Je hoeft elkaar niet te kennen om dat soort dingen gewoon te weten. Zij aan de ene kant van de straat, ik aan de andere kant. Allebei goed ingepakt. De kou omarmt ons. Een goed bedoelde liefdesbetuiging gedoemd tot mislukken. De omarming is zo ongeveer zo ongewenst als de nabijheid van een stalker. Jassen, vesten, sjaals en handschoenen maken een straatverbod echter overbodig. De kou komt iedereen heel na, maar slaagt er niet in harten te veroveren.

 

Let wel, er wordt volop geflirt. Los wapperende jassen. Schaatsers. Wandelaars. Kinderen die wanten verliezen. De kou slaagt er grappig genoeg in meer mensen het huis uit te krijgen dan de doorsnee zomerdag. Een verrassende tegenstelling. Nestwarmte is doorgaans wat iedereen opzoekt. Behalve als het vriest. Als het ijs lonkt. Als de voetbalgekte achteloos achter in het schuurtje ligt, wachtend tot de kou weer opgeklaard is. Half Nederland staat 's morgens vloekend de ruiten te krabben, maar o wat verlangen we naar de Elfstedentocht. En waarom eigenlijk? Gezelligheid is veel dichterbij te vinden. Is het soms vanwege de magie van het moment? Weinig aanbod en dus veel vraag? Zijn het onze folkloristische roots? Een bevestiging van in ieder geval íets waarvan we weten dat het bij ons hoort? Een onbedwingbare neiging om te bewijzen dat we nog heus wel wat ontberingen aankunnen?

 

Hoe dan ook, de ijskoorts verspreidt zich nog sneller dan het gemiddelde vogelvirus. Geen stuk ijs zonder sporen meer te vinden. De Hofvijver maakt zowel ijsliefhebbers als bewakingsagenten gek. Schaatsers zijn ondanks afwezigheid door hun sporen misschien juist nog meer aanwezig. Op de vijvers van het gemeentemuseum wordt gehockeyd. Bij het Westbroekpark klaagt niemand over het rondje om de kerk. Rondjes worden tot uitputting aan toe geschaatst. Het Zuiderpark heeft zijn eigen opgespoten schaatsbaan. Zou ik ook een poging doen? Nog voor ik daar een antwoord op heb, hoor ik de bus aankomen. De rijdende kachel.

 

Rotterdam is de uitgesproken architectuurstad hoor ik mensen wel eens zeggen. Wij hier in Den Haag staan 'in de kinderschoenen' van het bouwen met internationale allure. Right. Ik kan er alleen maar om grinniken. Alsof hoogbouw het enige is dat telt. Dacht het niet. Juist de keuze om -lekker eigen- niet al te hoog te laten bouwen maakt Den Haag tot een klasse apart. 'Maakte' moet ik natuurlijk zeggen, want we hebben ons inmiddels laten verleiden tot een ordinair wedstrijdje hoogbouw.    

 

Welke andere stad kan bogen op architectonische pareltjes als het Vredespaleis, het Kurhaus, De Bijenkorf en het Gemeentemuseum? Of nieuwere projecten zoals de Haagsche Bluf of de constructies over de snelweg in het Beatrixkwartier? Een stadhuis waarvan iedereen kan zien dat het een gedurfde keus is geweest?

Niet voor niets gaan de meeste rondleidingen door Den Haag gepaard met de nodige blikken omhoog, naar onvermoede gevels en panden. De renovatie van de Raad voor Rechtspraak aan de Kneuterdijk is voor mij het bewijs dat er heel veel internationale allure in onze gebouwen huist op een manier die bovendien oneindig meer cachet heeft dan de snelle winst van de goed zichtbare hoogbouw. Haagse architectuur zou moeten staan voor allure, voor eigenheid en durf, voor verrassend stijlvol. En dat betekent wat mij betreft ook het durven omarmen van typische elementen die misschien niet als mooi worden beschouwd. Ik heb goede moed dat het wanstaltige gebouw dat nu de Amerikaanse ambassade is, bewaard zal blijven maar een verrassende inhoud zal krijgen. Creativiteit en dus ook architectuur die uitblinkt in het omgaan met beperkingen. Die die beperkingen omzet in iets nieuws en waardevols. Het zijn juist de onregelmatigheden die een geheel - ook een stad- karakter geven. Dus laten we het nieuwe jaar beginnen met het schrappen van onze gemakzuchtige hoogbouw ambities. Laten we dat Haagse gebluf nu voor eens en altijd achter ons laten en gewoon gaan voor puur Haags verbluffend!  

 

 

 

 

Vandaag buiten de deur geluncht. Japans. Twee koppen jasmijnthee (eigenlijk vier want in theepot) en een mix van sushi en sashimi. Heerlijk. Daar mag je mij altijd op trakteren. Ik heb bijna alle Japanse restaurants in de stad ondertussen al wel geprobeerd. Toch was het vanmiddag even tobben. De oorspronkelijke bestemming op het Rabbijn Maarssenplein was namelijk niet open voor de lunch. Argh. Niet aan gedacht. Geen nood, alternatieven zijn er natuurlijk goed te verzinnen en zo streken we al snel neer bij Nori aan het Buitenhof. Marktwerking, zeg ik. Zoals het hoort.

 

Op maandagavonden is diezelfde marktwerking wat minder van toepassing in culinair Den Haag. Op de bonnefooi een restaurant vinden is als een soort Russisch roulette: afwachten of je er één vindt voor sluitingstijd. En natuurlijk zijn er vast genoeg eetgelegenheden wél open, een overzicht ervan bestaat echter niet. Gemiste kans voor de zaken die op maandagavond hun keukens en armen open hebben, daar gaat hun streepje voor op hun collega's. Jammer, maar helaas.

 

Het gesprek tijdens de lunch stipt de zorg aan. Het zorgenkindje van de Nederlandse marktwerking. Daar is de horeca echt helemaal niks bij. Laten we helder zijn: Ziekenhuizen doen niet moeilijk over maandagmiddag- of maandagavondsluitingstijden. Geen probleem. Het grote struikelblok is natuurlijk het weekend. Het aantal ziekenhuizen dat het weekend volop doordraait is op één hand te tellen. De echt gastvrije en goede ziekenhuizen zijn ook als naalden in de Hollandse hooiberg. Snapt u het?

 

Laten we wel zijn, als het om gezondheid gaat, is de service stiekem niet zo mobiel. En zonder alternatief geen marktwerking. Misschien is een ziekenhuis in Groningen wel beter, maar als je eenmaal in die ambulance ligt, ga je toch echt naar de dichtstbijzijnde. Kwestie van tijd en prioriteit. Misschien zouden alle directies eens een weekend verplicht in hun eigen ziekenhuis moeten liggen. Om, net zoals door met stokjes te eten, anders naar datgene wat op je bord ligt te gaan kijken.